Stichting Rotterdam is vele Dorpen

Na Arie van der Schoors Stad in Aanwas zag in 2000 deel twee van de Stadsgeschiedenis van Rotterdam het licht, Stad van Formaat, van de hand van Paul van de Laar, hoogleraar Stadsgeschiedenis. De voormalige zelfstandige dorpen die nu deel uitmaken van de gemeente Rotterdam waren niet of nauwelijks aan bod gekomen in de stadsgeschiedenis; feitelijk waren het slechts figuranten op het stadstoneel. Op zich begrijpelijk gezien de opzet van de stadsgeschiedenis maar voor de beschrijving van de historie van de gehele stad wel een gemis.

In een bijdrage in het Rotterdams Dagblad pleitte Anton Stapelkamp voor de totstandkoming van een wetenschappelijk verantwoorde dorpsgeschiedenis. Paul van de Laars reactie op zijn artikel leidde tot een bijeenkomst waarbij onder anderen vertegenwoordigers van de lokale historische organisaties aanwezig waren.

Het Historisch Genootschap Roterodamum nam aldaar het initiatief tot oprichting van de ‘Stichting Rotterdam is vele Dorpen' als zinspeling op het thema van Culturele Hoofdstad: ‘Rotterdam is vele Steden'. Intussen zijn veertien organisaties betrokken bij de in 2002 opgerichte stichting, als waarnemer of als lid. Niet alleen vrijwilligersorganisaties maar ook organisaties die professioneel betrokken zijn bij het Rotterdams erfgoed, zoals BOOR, het Gemeentearchief, en het Historisch Museum. Het aantal leden/donateurs van al deze organisaties bedraagt ongeveer 10.000.

De Stichting Rotterdam is vele Dorpen heeft tot belangrijkste doel te komen tot een wetenschappelijk verantwoorde beschrijving van de geschiedenis van de voormalige zelfstandige gemeenten in het gebied rond het oude Rotterdam en hun relatie tot die stad. Sommige van die dorpen hebben een geschiedenis die net zo ver of zelfs verder teruggrijpt dan die van Rotterdam. Misschien wel tweederde van het huidige oppervlak van Rotterdam beslaat het grondgebied van de voormalige dorpen. Zo omvatte Hillegersberg een enorm gebied van de huidige kruising Bergweg-Schiekade tot de Capelseweg bij het IJssellandziekenhuis.

De stadsgeschiedenis is niet compleet zonder de dorpsgeschiedenis. Een geschiedenis die volop leeft bij Rotterdammers getuige het grote aantal historische verenigingen en oudheidskamers en de talloze publicaties over de voormalige dorpen.

Uit een studie van drs. Kees Fortuin en drs. Peter van der Graaf voor het Verweij-Jonkerinstituut, De stad verhaalt van de stad, Rotterdamse lokale identiteit en cultuur als hulpbron komt deze betrokkenheid ook naar voren. Centrale vraag in deze studie is: welk verhaal vertellen Rotterdammers over hun stad en wat is de relatie van dit verhaal met maatschappelijke praktijken, plekken en geschiedenissen in de stad?

Het dorpse karakter werd versterkt door de voortdurende annexatie van randgemeenten. (....) Zoals gezegd laat deze geschiedenis zijn sporen na. Rotterdam is nog steeds een stad van dorpen. Verschillende wijken hebben identiteiten die deels terug te voeren zijn op hun eigen geschiedenis die later weer is opgenomen in de geschiedenis van de stad. De groei van de stad is zo recent dat deze geschiedenis nog duidelijk weerklinkt. Mogelijk is dit ook een reden dat de wijkgedachte in Rotterdam zozeer aansloeg. Het zou een interessante exercitie zijn om na te gaan in hoeverre wijken dit karakter vasthouden, juist onder invloed van de instroom van nieuwe bevolkingsgroepen.

Ook de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur (RRKC) heeft in zijn advies over het culturele erfgoed gewezen op het belang van de dorpen in het verhaal van de stad. En in de in mei 2007 verschenen Culturele Staalkaart Rotterdam 2007 (p. 129/130) meldt de RRKC bij de zwakke kanten van de sector musea en erfgoed: De relatie tussen de stad Rotterdam en de dorpen die in de loop der tijd in de stad zijn opgegaan, komen nergens aan de orde. (.....) Er bestaat brede consensus over de noodzaak om in deze lacunes te voldoen.

Inmiddels heeft de Stichting Rotterdam is vele Dorpen de historicus Arie van der Schoor (in dienst als onderzoeker bij het Gemeentearchief Rotterdam) bereid gevonden op te treden als auteur van de geschiedenis van de Rotterdamse dorpen. Van der Schoor heeft zijn sporen op dit terrein meer dan verdiend, onder meer als auteur van het eerste deel van de geschiedschrijving van Rotterdam: Stad in Aanwas (1999).

In september 2007 nam Roterodamum het intiatief om nu echt te komen tot het tot stand komen van deze geschiedschrijving. Het tij zat duidelijk mee: in de vergadering waarin de gemeenteraad de begroting behandelde werd op verzoek van de stichting de zogeheten ‘motie-Cornelissen' ingediend waarin werd gepleit voor een financiele garantstelling voor het onderzoek. Deze werd met slechts vier tegenstemmen aangenomen en door de burgemeester ‘omarmd'.

Per 1 april 2008 kan hierdoor Arie van der Schoor officieel aan de slag. Naar verwachting ziet het boek met de voorlopige titel: Rotterdam, Stad van Dorpen in 2011 het licht.

Statutaire doelstelling Stichting Rotterdam is vele Dorpen:

De stichting heeft tot doel het verrichten of laten verrichten van studies en wetenschappelijke onderzoeken naar de geschiedenis en cultuur van de dorpen die bij de totstandkoming van de Gemeente Rotterdam zelfstandige gemeenten waren en later door de Gemeente Rotterdam geheel of gedeeltelijk werden geannexeerd dan wel in de loop der jaren onderdeel zijn geworden van de Gemeente Rotterdam. De stichting heeft voorts ten doel te fungeren als platform van de aangesloten instellingen teneinde kennis en ervaring met betrekking tot de geschiedenis en cultuur van de Rotterdamse dorpen uit te wisselen.

Deelnemers Stichting Rotterdam is vele Dorpen

• Historisch Genootschap Roterodamum
• Historisch Genootschap 'De Maze'
• Vereniging Stedebouwkundig Wijkbehoud Hillegersberg Schiebroek Terbregge
• Vereniging Terbregs Belang
• Stichting Historisch Charlois
• Stichting Oudheidskamer Pernis
• Stichting Streekarchief Eiland IJsselmonde
• Stichting Insula Mundi
• Stichting Historisch Centrum Oude Noorden
• Stichting Museum Oud Overschie
• Historische Commissie van de Bewonersvereniging ‘Heide-bes'

Waarnemers

• Gemeentearchief Rotterdam
• Historisch Museum Rotterdam
• Bureau Oudheidkundig Onderzoek Rotterdam
• Stichting Ons Rotterdam

Dagelijks bestuur

Anton Stapelkamp, voorzitter
Johan Okkema, secretaris
Luuk de Boer, penningmeester

Adviseurs/wetenschappelijke coördinatie:

Paul van de Laar (EUR, HMR)
René Spork (GAR)